شیرآلات پروانه ای یکی از پرکاربرد ترین شیرآلات در صنعت بوده و از قرن 18 میلادی مورد بهره برداری هستند و برای قطع و وصل جریان و کنترل دبی می توان از انواع مختلف شیرهای پروانه ای (مانند شیر پروانه ای دابل فلنج، شیر پروانه ای ویفری، شیر پروانه ای لاگ و …) استفاده نمود.

این دسته از شیرهای اگر به منظور تنظیم حجم می خواند مورد استفاده قرار بگیرند باید دارای گیربکس یا اهرم قفل شوند باشند زیرا در غیر این صورت فشار سیال سبب بسته شدن شیر می گردد.

اجزا اصلی شیرآلات پروانه ای:

مهم ترین و اصلی ترین اجزای این دسته از شیرآلات عبارتند از بدنه (Body)، دیسک (Disc)، آب بند (Seat)، ستم (Stem) و عملگر

همچنین باید ذکر گردد که انوع مختلف از این دسته شیرها ممکن است داره اجزا مختلف باشد.

شیرهای پروانه ای می توانند با هر زوایه دلخواهی در محدوده حرکتی خود باز و بسته شوند اما یک نکته بسیار مهم در رابطه با کنترل حجم سیال با این دسته از شیرها این است که وجود شیرهای پروانه ای در حالت نیمه باز در سیستم سبب آشفتگی سیال و افزایش افت فشار سیال می گردد لذا پیشنهاد می گردد تا از این شیر های در حالت کاملا باز و یا کاملا بسته استفاده شود هر چند که امکان استفاده از آنها در حالت نیمه باز نیز وجود دارد.

عملکرد شیرآلات پروانه ای

عملگرد این دسته از شیرها بسیار ساده بوده و به این شکل می باشد که جریال به استفاده از چرخش دیسک کنترل می گردد.

در داخل شیرهای پروانه ای یک دیسک وجود دارد که به یک شفت در حالت عمود برمسیر جریان متصل است و با گردش شفت می توان میزان گشودگی دریچه زا تنظیم نمود. تنظیم میزان گشودگی دریچه و گردش ستم می تواند با استفاده از عملگرهای دستی، هیدرولیکی، برقی، پنوماتیکی، سلنوئیدی و… صورت بگیرد. به این شکل که در قسمت مربوط به عملگر شیر می توان فلکه یا اهرم دستی، گیرباکس، اکچوئتورهای پنوماتیکی، برقی و … نصب نمود. اما پرکاربرد ترین عملگرها در صنعت عبارتند از عملگرهای دستی، پنوماتیکی و هیدرولیکی.

از شیرآلات پروانه ای می توان هم برای سیال های حالتی گازی و هم سیالات در حالت مایع استفاده نمود و جریان را به راحتی با استفاده از این شیرها کنترل کرد.

کاربرد شیرهای پروانه ای

از این شیرآلات می توان در صنابع مختلف از جمله صنایع نفت و پتروشیمی، توزیع و انتقال آب و فاضلاب، صنایع غذایی، کشاورزی، در بخش های مختلف تولیدی و … استفاده کرد.

مزایا استفاده از شیرآلات پروانه ای

  • قیمت مناسب
  • نصب و حمل آسان
  • نگهداری و تعمیرات ساده
  • سبک بود
  • قابلیت استفاده در نواحی مختلف مانند: کار در مجاورت اسید، باز، آب دریا و … ( زیرا این امکان وجود دارد تا اجزا مختلف آن را با آلیاژ های مناسب تولید کرد)